Dünyada artan gıda ihtiyacı ve iklim krizi, bilim insanlarını sürdürülebilir protein kaynakları aramaya yöneltti. Bu kapsamda yapılan yeni bir araştırma, cırcır böceği ununun hem besin değeri hem de çevresel etkisiyle geleceğin gıdaları arasında gösterilebileceğini ortaya koydu.
La Plata Ulusal Üniversitesi’nden Dr. Carlos Gabriel Arp liderliğindeki araştırma ekibi, Gryllus assimilis türünden elde edilen cırcır böceği ununu inceledi. Bulgular, International Journal of Food Science + Technology dergisinde yayımlandı.
Protein oranı sığır etinin 2,4 katına ulaşıyor
Araştırmaya göre cırcır böceği unu, kuru ağırlığının yaklaşık yüzde 60’ını proteinden oluşturuyor. Karşılaştırma amacıyla verilen verilere göre sığır etinde bu oran ortalama yüzde 25 seviyesinde bulunuyor. Bu da cırcır böceği ununun protein yoğunluğu bakımından sığır etinden yaklaşık 2,4 kat daha yüksek bir değere sahip olduğunu gösteriyor.
Araştırmacılar, cırcır böceği ununun yalnızca yüksek protein oranıyla değil, aynı zamanda insan vücudunun üretemediği dokuz temel amino asidin tamamını içermesiyle de dikkat çektiğini belirtiyor.
Özellikle tahıllarda sınırlı miktarda bulunan lizin amino asidinin yüksek seviyede bulunması, bu proteini beslenme açısından daha değerli hale getiriyor. Ayrıca lösin ve kükürt içeren amino asitler bakımından da zengin olması nedeniyle sporcu beslenmesinde değerlendirilebileceği ifade ediliyor.
Demir ve çinko bakımından da zengin
Araştırmada cırcır böceği ununun yalnızca protein değil, önemli vitamin ve mineraller açısından da güçlü bir kaynak olduğu belirtildi.
İki yemek kaşığı cırcır böceği ununun, bir fincan ıspanaktan daha fazla demir sağladığı ve günlük çinko ihtiyacının yaklaşık yarısını karşılayabildiği ifade edildi.
Yağ profili açısından da dikkat çeken unun, kalp dostu olarak kabul edilen linoleik ve oleik yağ asitlerini önemli miktarda içerdiği kaydedildi.
Ekmek ve makarnada başarıyla kullanıldı
Araştırmalar, cırcır böceği ununun gıda üretiminde de rahatlıkla kullanılabileceğini gösteriyor.
Polonya’da yayımlanan başka bir çalışmada, ekmek üretiminde unun yüzde 15’inin cırcır böceği unuyla değiştirilmesi halinde ekmeğin dokusunda önemli bir değişiklik yaşanmadan protein miktarının yaklaşık yüzde 80 arttığı belirlendi.
Benzer şekilde makarna üretiminde de durum buğdayı ununun yaklaşık yüzde 18’inin cırcır böceği unuyla değiştirilmesinin ürünün renk ve elastikiyetini koruduğu tespit edildi.
Araştırmacılar ayrıca bu unun;
* yüksek proteinli içeceklerde,
* hazır çorbalarda,
* besin takviyelerinde,
* hastalar için geliştirilen özel beslenme ürünlerinde
kullanılabilecek potansiyele sahip olduğunu belirtiyor.
Çevreye etkisi çok daha düşük
Araştırmanın en dikkat çekici sonuçlarından biri de çevresel sürdürülebilirlik oldu.
Bilim insanlarına göre cırcır böceği yetiştiriciliği, protein üretiminde sığırlara kıyasla çok daha az doğal kaynak tüketiyor. Organik atıkları biyokütleye dönüştürme konusunda sığırlardan yaklaşık altı kat daha verimli olan cırcır böcekleri, çok daha az su ve tarım alanına ihtiyaç duyuyor.
Araştırmada, bir pound cırcır böceği proteini üretiminin 3 pounddan (yaklaşık 1,36 kg) daha az karbondioksit eşdeğeri sera gazı emisyonuna yol açtığı, aynı miktarda sığır eti üretiminde ise bu değerin yaklaşık 27 pound (12,2 kg) olduğu aktarıldı.
Su tüketiminde de önemli bir fark bulunuyor. Aynı miktarda protein üretmek için cırcır böceklerinin, sığır yetiştiriciliğine kıyasla yaklaşık 13 kat daha az su kullandığı belirtiliyor.
Organik atıklarla beslenebiliyor
Araştırmacılar, cırcır böceklerinin meyve posası, bira üretiminden kalan yan ürünler ve diğer organik atıklarla beslenebildiğini belirtiyor. Böylece hem gıda atıkları değerlendiriliyor hem de ortaya çıkan dışkı, tarımda kullanılabilen azot bakımından zengin doğal bir gübreye dönüşüyor.
Tüketici alışkanlıkları değişebilir mi?
Uzmanlara göre böceklerin un haline getirilmesi, özellikle Batı toplumlarında bütün böcek tüketimine yönelik önyargıları azaltabilecek önemli bir yöntem olabilir.
Cırcır böceği unu; ekmek, kurabiye, makarna, enerji barı ve diğer işlenmiş gıdalara eklenerek tüketicilerin fark etmeden protein alımını artırabilecek alternatif bir içerik olarak görülüyor.
Öte yandan Avrupa Birliği, 2023 yılında çeşitli cırcır böceği türlerinin insan tüketiminde kullanılmasına onay verdi. ABD’de ise bu ürünler belirli koşullar altında “genel olarak güvenli kabul edilen” (GRAS) gıda bileşenleri arasında değerlendiriliyor.
Araştırmacılar, üretim maliyetlerinin düşmesi ve tüketici kabulünün artması halinde cırcır böceği ununun önümüzdeki yıllarda sürdürülebilir protein kaynakları arasında daha yaygın kullanılabileceğini belirtiyor.
