Şanghay İşbirliği Örgütü’nün (ŞİÖ) 25’inci Devlet Başkanları Konseyi Zirvesi tamamlandı. Çin’in Tiencin kentindeki Meyciang Kongre Merkezi’nde dün düzenlenen genişletilmiş oturuma katılan Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan bir konuşma yaptı. Yeniden Asya Girişimi çerçevesinde Asya ülkeleri ile ilişkilerini geliştirdiklerini ve bölgesel kuruluşlarla angajmanlarını artırdıklarını belirten Erdoğan, “Hiç şüphesiz Şanghay İşbirliği Teşkilatı bu kuruluşlar arasında müstesna bir yere sahiptir. Küresel çapta öngörülebilirliğin azaldığı, sınamaların arttığı bir dönemde teşkilatın Şanghay ruhu ilkelerini son derece kıymetli buluyorum. Küresel sorunların çözümü ancak işbirliği ve etkin çok taraflılık temelinde müşterek gayretlerin artırılmasıyla mümkündür” dedi. Konuşmasında BM’yi de eleştiren Erdoğan, sözlerini “Bizim açımızdan bunun vücut bulacağı nokta merkezinde Birleşmiş Milletler’in (BM) bulunduğu çok taraflı sistemdir. Ancak görüyoruz ki BM kendine yüklenen görevleri yerine getirebilmek için ciddi bir reforma ihtiyaç duyuyor. Bundan 80 yıl önceki şartların dikte ettiği mevcut sistemin değerli dostum Sayın Guterres’in tüm gayretlere rağmen ne Orta Doğu’daki zulümleri bitirmede ne de kural temelli uluslararası düzenin idamesinde bekleneni yapabildiğini söylemek hayli güçtür” diye sürdürdü.

Zirve kapsamında dün yoğun diplomasi trafiği yürüten Erdoğan, Rusya Devlet Başkanı Vladimir Putin ile görüştü. İkili ilişkiler, bölgesel ve küresel konuların ele alındığı görüşmede Erdoğan, “Değerli dostum, zatıalinizi Türkiye’de misafir etme arzumuzu biliyorsunuz. Davetim bakidir. En yakın zamanda sizi ülkemize bekliyoruz. Aramızda güvene dayalı samimi bir ilişkimiz var. İlişkilerimiz konjonktürel sınamalardan etkilenmeden ilerliyor” ifadelerini kullandı. Ukrayna’daki savaşın adil ve kalıcı bir barışla neticelenmesi için Türkiye’nin gayretlerinin sürdüğünü, İstanbul müzakerelerinin barış sürecine katkı sağladığına inandığını belirten Erdoğan, Azerbaycan ile Ermenistan arasındaki müzakerelerin kalıcı barışa ulaşmasını temenni ettiğini, Kafkaslar’da kalıcı istikrarın Türkiye ve Rusya’nın müşterek menfaatine olacağını vurguladı. Görüşmede ayrıca, İsrail’in Gazze’ye yönelik saldırıları ile Suriye’nin toprak bütünlüğü ve siyasi birliği muhafaza edilmek suretiyle kalkındırılmasına ilişkin görüş teatisinde de bulunuldu.

Putin de Türkiye’yi hem ikili ilişkilerde hem de uluslararası arenada güvenilir bir ortak olarak gördüklerini, Erdoğan ile yapıcı ve karşılıklı saygı çerçevesinde gerçekleşen temaslara değer verdiğini belirtti: “Ukrayna krizinin çözümüne yönelik siyasi ve diplomatik çabalara sağladığınız önemli katkılardan dolayı minnettarız. Türkiye’nin Rusya-Ukrayna müzakerelerindeki özel rolünün talep görmeye devam edeceğinden eminim.”

Cumhurbaşkanı Erdoğan, zirve marjındaki temasları kapsamında dün Azerbaycan Cumhurbaşkanı İlham Aliyev ve Ermenistan Başbakanı Nikol Paşinyan ile ayrı ayrı bir araya geldi. İkili ilişkiler, bölgesel ve küresel konuların ele alındığı görüşmelerde Erdoğan her iki lidere de Ermenistan ile Azerbaycan arasındaki barış sürecinin ilerlemesinden memnuniyet duyduğunu, Türkiye’nin bölgede barış, istikrar ve kalkınmayı desteklediğini, sürece katkıda bulunmayı sürdüreceğini belirtti.

Meyciang Kongre Merkezi’nde İran Cumhurbaşkanı Mesud Pezeşkiyan ile görüşen Erdoğan, Türkiye ve İran arasında enerji başta olmak üzere birçok alandaki işbirliğinin müşterek menfaate hizmet ettiğini belirtti. Erdoğan, İran’ın nükleer müzakereleri yürütmesinde fayda gördüklerini, Türkiye’nin bu konuda İran’a desteğini sürdüreceğini kaydetti. Erdoğan ile Pezeşkiyan, Suriye’deki son durum, İsrail’in Gazze’ye yönelik saldırıları ve Güney Kafkasya’daki barış süreci ile ilgili fikir teatisinde de bulundu.

Erdoğan, Tiencin Konukevi’nde Çin Komünist Partisi Merkez Komitesi Birinci Sekreteri Say Çi ile çalışma yemeğinde bir araya geldi. Devlet Başkanı Şi Cinping’e önceki günkü görüşmede Çin’le her alanda işbirliğini geliştirme kararlılığını vurguladıklarını ifade eden Erdoğan, “Bu işbirliğini Birleşmiş Milletler (BM), G20 ve BRICS gibi platformlarda da güçlendirmeyi arzu ediyoruz. 50 milyar dolara yaklaşan ticaret hacmimizi dengeli ve sürdürülebilir şekilde arttırmak istiyoruz” dedi.

Cumhurbaşkanı Erdoğan’ın eşi Emine Erdoğan, Çin Devlet Başkanı Şi Cinping’in eşi Pıng Liyüen ev sahipliğinde lider eşleri onuruna verilen programa katıldı. Program öncesi aile fotoğrafı çektiren lider eşleri, ardından kültürel programa katıldı. Programda, lider eşleriyle ülkelerin kültürel zenginliklerine ilişkin bilgi alışverişinde bulunuldu. Emine Erdoğan programın ardından sosyal medya hesabından şu mesajı paylaştı: “Tiencin’in kültürel ve mimari zenginliklerini tanıdığımız bu özel programda dostane sohbetler ettik. İnsanlığı yakından ilgilendiren barış, aile, çevre ve kültürel işbirliği gibi ortak değerler üzerine fikir paylaşımında bulunduk. Bu anlamlı buluşmaların ülkelerimiz arasındaki bağları daha da kuvvetlendirmesini temenni ediyorum.”